ENGELLİLERDE SPOR VE SINIFLANDIRMA ( PUANLAMA )

Prof. Dr. Nevin ERGUN

Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu

As Başkanı

Engelli sporculara özel, tüm yarışmalar için yapılan sınıflandırmalar, fiziksel kapasite ile yarışabilirlik düzeyi arasındaki ilişkiyi ortaya koymak için yapılmaktadır. Bu sınıflandırmaların geliştirilmesi yıllarca sürmüş, farklı ve aynı tip engeli olan kişilerin, aynı yarışma disiplini içinde eşit şartlarda yer almasına imkân verilmiştir.

Sınıflandırma; sporcunun fonksiyonel kapasitesi, oyun içindeki performansı, tekniği ve patolojisi dikkate alınarak yapılmaktadır. Sınıflandırma ile sporcular arasında denge ve fırsat eşitliği sağlanmaktadır.

Engellilerde sporunun en önemli özelliği sporcuların sahip olduğu engele ve fonksiyonel düzeylerine göre sınıflandırılmaları ve burada aldıkları puana göre yarışmalara katılabilmeleridir.

Sınıflandırma tekerlekli sandalyeye bağımlı sporcular için daha da önemlidir. Çünkü sınıflandırma sistemlerinin gelişmesi ile birlikte en ileri düzeyde engeli olan bir kişi bile yarışma olanağına kavuşmuş olmaktadır. İyi ve zevkli bir yarışma için sınıflandırmanın doğru yapılması ön koşuldur.

Sınıflandırmanın amacı, antrenman düzeyini ve beceri derecesini belirlemek değildir. Sınıflandırma sistemleri ve yöntemleri yalnızca engelin neden olduğu fonksiyonel kısıtlamaları ölçmelidir.

GENEL PRENSİPLER

·         Spora özel fonksiyonel sınıflar ve sınıflandırma kuralları, özel spor kurallarına göre ayrı  ayrı tanımlanmalıdır.

·         Her bir spor dalı için sınıflandırma sistemi, sporun temel hareketlerinin fonksiyonel performansına göre belirlenmelidir.

·         Fonksiyonel beceri, sporcunun antrenman veya beceri seviyesinden bağımsız olarak düşünülmelidir.

·         Her spor dalı için sınıf sayısı sporun yapılması için gereken özel ihtiyaçlara ve farklı engellere sahip sporcunun mümkün olan fonksiyonel kabiliyetine uygun olarak tanımlanmalıdır.

·         Bu sınıf sayısında bir değişikliğe ihtiyaç olduğu zaman performanstaki fonksiyonel değişikler ve her bir sınıftaki sporcu sayısı temel alınarak sürekli gözden geçirilmelidir.

·         Sınıflandırma kuralları her sporun teknik kuralları içinde yer alır. Bu nedenle sınıflandırmacılar teknik üyeler ile eşit statüde kabul edilirler.

·         Sınıflandırmacılar kendi görevlerini “İnternational Paralympic Commitee”nin sınıflandırmacılara ait etik kurallarına göre yerine getirirler. (IPC Handbook )  

YARIŞMACILARIN SEÇİLME KRİTERLERİ

·         Yarışmacı olmak için mutlaka kalıcı bir engele sahip olunmalıdır. Diğer sporcular IPC programlarına sporcu olarak kabul edilemez.

·         Minimum engel, her bir spor dalı için fonksiyonel faktörler göz önüne alınarak tanımlanmıştır. Bu nedenle sporcu, bir spor dalına uygun olurken, diğerine uygun olmayabilir.

·         Sporcunun bir müsabakada yer alabilmesi için mutlaka o sporun kurallarına göre sınıflandırılmış olması gerekir.

·         Sınıflandırma komitesinin fikrine göre; bir yarışmacının engelinde değişiklik varsa, engel tanımlanamıyorsa veya sınıflandırma işlemi için kooperasyonda başarısız ise; yarışmacı olmak için uygun olmadığı açıklanır.

·         Engelli sporcunun tıbbi dökümanı birçok spor dalı için fonksiyonel sınıflandırmada temel unsurdur.

·         Farklı test metotları, sporun tipine, yarışmacının engeline bağlı olarak yapılabilir.