Paralimpik Oyunları - Engelli Olimpiyatları

Prof. Dr. Nevin ERGUN

Fizyoterapist

İlk kez  The Stoke Mandeville Hastanesin’de, Sir Ludwig Guttman  tarafından organize edilen  ve  tekerlekli sandalye’ deki engellilerin rehabilitasyonu  için uygulanan çeşitli sportif aktiviteler,  engelliler sporunun tarihsel başlangıcı olmuştur. İlk olarak okçuluk, bowling, bilardo ve masa tenisi oynanmaya başlanmış, kısa bir süre sonra da tekerlekli sandalye basketbolu, eskrim ve halter spor dalları gelişmiştir

Sir Guttman’ın organize ettiği 1.Stoke Mandeville Tekerlekli Sandalye Oyunları,1948 Londra Olimpiyat oyunları ile aynı tarihte gerçekleştirilmiştir.

Engelli Olimpiyat oyunları olarak kullanılan Paralimpik (Paralympic) sözcüğü, Latin alfabesinden alınan ‘para’(ile) ve ‘olimpic’(olimpiyat) kelimelerinin birleşmesinden oluşmuştur. İlk Paralimpik oyunlar 1960 Roma Olimpiyatları ardından gerçekleştirilmiştir. Günümüzde bu gelenek bozulmamıştır. Engelli Olimpiyat oyunları, Olimpiyatların yapıldığı ülke tarafından oyunların bitmesinden iki hafta sonra düzenlenmektedir. Paralimpik yaz ve kış oyunları iki hafta içinde tamamlanmaktadır.

Engelliler Kış Olimpiyat Oyunları ise ilk defa 1976 yılında İsviçre’de Ornskoldsvik ‘de düzenlenmiştir. Kış oyunları da yaz oyunları gibi Kış Olimpiyatlarının düzenlendiği ülkede yapılmaktadır.

Uluslar arası Paralimpik Komitesi ‘International Paralympic Committee’ ( IPC ) 22 Eylül 1989 tarihinde kurulmuştur. Merkezi Almanya’da Bonn şehrindedir. 162 Ulusal Paralimpik Komitesi ve dört tane Uluslar arası Spor Federasyonu tarafından oluşmaktadır. Bu federasyonlar;

1-CPISRA: Cerebral Palsy International Sport and Recreation Association

Serebral Palsi’li  bireylerin spor ve rekreasyonel aktivitelerinin organizasyonundan sorumludur.

2-IBSA: International Blind Sports Federation

Görme engellilerin  uluslararası spor federasyonudur. 

3-INAS-FID: International Sports Federation for Persons with Intellectual Disability

Zihinsel engellilerin   uluslararası spor federasyonudur.

4-IWAS: International Wheelchair and Amputee Sports Federation

Uluslararası tekerlekli sandalye ve ampute spor federasyonudur.

Türkiye’de  Ulusal Paralimpik  Komitesi 2002 yılında kurulmuş ve aynı yıl IPC’nin üyesi olmuştur.
 

Engelli Olimpiyatları Sembolü ve Bayrağı

Bu oyunların ilk logosu Kore’den alınan Tea-Geuk amblemidir. Akıl, Beden ve Ruh (Mind Body, Spirit )olarak tanımlanan bu sembolün anlamı: Fiziksel uğraşının en son noktasına ulaşabilmek için ruhsal düşünceye dalmaktır.

Bu ifade ile sporun başarılmasında bedenin, onun tamamlayıcısı ruhun ve aklın kullanılması sayesinde kişinin istediğini elde etmesinde, hedeflerine ulaşmasında her türlü engeli aşabileceği kısaca tanımlanmıştır. Bu logo yerini 2003 yılında , Three Agitos olarak adlandırılan yeni logoya bırakmıştır. Bu sembol kırmızı, mavi ve yeşil renkten oluşan üç element’den ibarettir.Bu renkler tüm Dünya’da kullanılan ülke bayraklarını temsil etmektedir.Şekil ise ‘Agito’ denilen bir Latin kelimesinin anlamı olan ‘hareket ‘ten yola çıkılarak üç Agitos olarak adlandırılan ve hepsinin dünyanın her tarafından bir merkeze doğru yöneldiği dairelerdir.Anlamı ‘Hareketin Ruhu ‘dur.IPC’nin Dünyanın her köşesinden sporcuları  bir araya getirmesini ve  onların  tamamlamayı mümkün kılmasını tanımlamaktadır.

Paralimpik oyunlarında yer alan spor dalları gün geçtikçe artmakta, engelli sporcuların kırdığı rekorlar Olimpiyat rekorlarına yaklaşmaktadır. Bu spor dalları aşağıda gösterilmiştir.

Yaz oyunlarında yer alan branşlar; Atletizm, Atıcılık, Basketbol, Tekerlekli Sandalye Basketbol, Binicilik, Bisiklet, Boccia, Çim Bowling, Eskrim, Futbol

Goalball, Halter, Judo, Masa tenisi, Okçuluk, Tekerlekli Sandalye Rugby, Tenis

Voleybol(oturarak ve ayakta), Yelkencilik, Yüzme.

Kış oyunlarında yer alan branşlar; Alp kayağı, Kuzey kayağı, Biatlon, Buz kızağı hız yarışı, Buz hokeyi’dir.